W 1981 roku, podczas Światowego Zgromadzenia Medycznego, spisano podstawowe prawa pacjenta. Jednym z nich jest prawo do samostanowienia, przejawiające się w swobodnym podejmowaniu decyzji o sobie, tzn. wyrażeniu lub odmowie wyrażenia zgody na postępowanie diagnostyczne lub terapię. Na lekarzu spoczywa zaś obowiązek przekazania w sposób zrozumiały informacji o celu badania, leczeniu, ale także o konsekwencjach odmowy poddania się proponowanej terapii.
Przy współpracy z organizacjami pozarządowymi z 15 krajów Unii Europejskiej, instytucja Active Citizenship Network w 2002 roku przygotowała nieformalny dokument, zwany Europejską Kartą Praw Pacjenta. Wśród 14 podstawowych praw, których ochrona i gwarancja jest obowiązkiem każdego kraju UE, znajduje się też prawo do zgody. Autonomia pacjenta idzie jeszcze dalej, dając mu także prawo do odmowy leczenia, zmianę decyzji w jego trakcie, sprzeciwienie się kontynuacji terapii lub brak zgody na udzielanie informacji na temat swojego stanu zdrowia.